Cygańska Wyspa

Rozpoczynamy nowy cykl informacji, tym razem dotyczący kinomatografii o tematyce romskiej. Na początku chcemy przypomnieć głośny film Doroty Kędzierzawskiej z 1991 roku pt. “Diabły, Diabły”.

Film ten zdobył liczne nagrody na przeglądach i konkursach filmowych, m.in. na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni w 1991 r. – za zdjęcia, dźwięk, drugolplanową role kobiecą oraz przede wszystkim nagrodę Jury. Film opowiada prostą historię:

“Spokój małego, sennego miasteczka, zamieszkanego przez ludzi, których życie wypełniają rodzina, dom, praca, szkoła, kościół, zakłóca przyjazd cygańskiego taboru. Cyganie niepokoją, ale też budzą ciekawość. System wartości i przyzwyczajenia mieszkańców miasteczka są zupełnie inne od życia cygańskiego – pełnego radości, spontanicznego, otwartego i tejemniczego zarazem. Szczególne wrażenie przybysze wywierają na Małej, trzynastoletniej bohaterce filmu. Wkrótce bardzo mocno się do nich przywiąże, a szczególne miejsce w jej duszy zajmie cygański chłopiec. Miejscowa społeczność podchodzi jednak nieufnie do wszystkiego co inne i obce. Dlatego też Cyganie muszą zostać wypędzeni.” (Źródło: http://filmpolski.pl/fp/index.php/123063).

Fragment filmu można zobaczyć na stronie: http://www.youtube.com/watch?v=sQXQGXVCkKM

27 kwietnia 2012 roku z inicjatywy Burmistrza Miasta Kowary odbyło się spotkanie z Pełnomocnikiem Wojewody ds. mniejszości narodowych i etnicznych Dariuszem Tokarzem oraz mediatorem romskim Karolem Parno – Gierlińskim.

Zaproszeni goście spotkali się w Sali Rajców Ratusza z przedstawicielami Rady Miejskiej, z jej Przewodniczącym Andrzejem Machnicą na czele oraz przedstawicielami instytucji pracujących w środowisku kowarskich Romów.  Przedmiotem spotkania było omówienie problematyki społeczności romskiej w aspekcie podejmowanych działań na płaszczyźnie integracyjnej, edukacyjnej, poprawy warunków bytowych, zdrowotnych i innych. Pełnomocnik Wojewody Dolnośląskiego omówił bieżący stan i możliwości finansowania zadań na rzecz społeczności romskiej w roku bieżącym oraz przyszłym w ramach Rządowego Programu na rzecz społeczności romskiej.

Na drugim spotkaniu Pan Dariusz Tokarz i Pan Karol Parno – Gierliński rozmawiali z przedstawicielami rodzin romskich o ich problemach.  Mediator Romski w ojczystym języku Romów przekonywał o konieczności dobrego układania stosunków sąsiedzkich oraz większej dbałości o edukację swoich dzieci.

Tekst: Stanisław Kucuk, Zdjęcia: Tomasz Dębiński
Źródło: http://www.kowary.pl/pl/aktualnosci/spotkanie-z-pelnomocnikiem-wojewody-ds-mniejszosci-narodowych-i-etnicznych-w-ratuszu

1336481489 599.25 900 599.25 900

Dla niektórych długi majowy weekend zaczął się już w piątek, niektórzy będą świętować od jutra. Upalna pogoda, którą odnaleźć można we wszystkich zakątkach Dolnego Śląska sprzyja rodzinnemu grillowaniu i wieczornemu paleniu ognisk. Dlatego dziś proponujemy prosty przepis na “kiełbasę po cygańsku z grilla”.

Składniki:

4 kawałki kiełbasy • 50 dag żółtego sera • 20 dag boczku • 1 papryka zielona • 2 białe cebule • przyprawa do grilla • papryka węgierska mielona • papryka słodka mielona • oliwa • sól

Przygotowanie:

Każdą z kiełbas regularnie ponacinać. Boczek i ser żółty pokroić w mniejsze plastry. Paprykę oczyścić z pestek, błon i pokroić w paski. Cebulę obrać i pokroić w grubsze plastry. W nacięciach umieścić na przemian ser, boczek i paprykę. Cebulę skropić oliwą. Kiełbasę umieścić na grillu na ok. 12-15 minut. W ostatnich pięciu minutach pieczenia, na grillu umieścić plastry cebuli. Kiełbasę podawać z cebulą. Smacznego!

Źródło: http://daniazgrilla.pl/kielbasa-po-cygansku-grilla/

W Kowarach wiosna w pełni, świat się zazielenił, a długi weekend majowy zbliża się wielkimi krokami. Mamy nareszcie piękna słoneczną pogodę, co nastraja do organizowania rodzinnych spotkań na wolnym powietrzu wśród najbliższych i przyjaciół. Korzystając z okazji przypominamy tylko słowa jednej z biesiadnych piosenek, której śpiewanie umili niejedną kolację czy grilla.

My cyganie co pędzimy z wiatrem
My cyganie znamy cały świat.
My cyganie wszystkim gramy
A śpiewamy sobie tak.

Ref:
Ore, ore szabadabada amore
Hej amore szabadabada.
O muriaty, o szogriaty, hejże trójka na mienia. [...]

Słowa całej piosenki oraz chwyty na gitarę znaleźć można na stronie: http://www.chords.pl/chwyty/biesiadne/678,my_cyganie/
Namawiamy do wspólnego śpiewania i muzykowania, bo to zawsze zacieśnia więzi, a zresztą jest to po prostu przyjemne:)

Jak już wspominaliśmy wcześniej, o Romach, ich historii, tradycji i zwyczajach można pisać książki, podręczniki, a nawet prace naukowe. Można również o tym opowiadać w mniej konwencjonalny sposób. Kolejnym dobrym przykładem takiej opowieści jest wydanie histori Romów w obrazkach. Pod koniec roku 2008 nakładem wrocławskiej Fundacji Integracji Społecznej PROM ukazałała się na rynku wydawniczym obrazkowa historia pn. “Romowie – Roma – Romanies”.

Teksty do książeczki napisali: Małgorzata Różycka i Janusz Balkowski. Zostały one przetłumaczone na cztery języki: polski, angielski, język Polskiej Romy i Bergitka Roma. Rysunki stworzył Marek Rudowski. Wydanie tej pracy było możliwe dzięki dofinasowaniu z budżetu państwa w ramach programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce.

Autorzy tej poublikacji we wstępie piszą: “Książeczką tą chcieliśmy przybliżyć Wam, Czytelnikom, cygańską rzeczywistość, osobliwą krainę, która jest wszędzie i nigdzie zarazem, na marginesie społeczeństw, poza rubieżami historii. Adresujemy ją głównie do ludzi młodych, ale i starsi znajdą tu wiele ciekawych informacji. [...]“

Książkę w wersji elektronicznej można zobaczyć na stronie: http://www.romowie.info/post/historia-romow-w-obrazkach/57

Wraz z nastaniem wiosny nareszcie można było wyjść z zajęciami w ramach kowarskiego projektu pn. “Zwykłe szanse dla niezwykłych ludzi – II” w plener. Dlatego nauka polegająca na zdobywaniu umiejętności praktycznych była ciekawsza i mogła odbyć się wreszcie na świeżym powietrzu.

Rozpoczęto budowę elementów taboru romskiego, dzięki której młodzi Romowie uczyli się posługiwania podstawowymi narzędziami budowlanymi (piła, siekiera itp.), a przy okazji nauki mogli poznać lepiej swoją kulturę. Gotowe elementy taboru będą stanowić scenografię Teatru Ulicznego, który będzie przedstawiać replikę taboru cygańskiego. Ale do końca budowy jeszcze daleka droga….

Przypominamy, że projekt “Zwykłe szanse dla niezwykłych ludzi II” został współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

1334758538 599.25 900 599.25 900

8 kwietnia obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień Romów. Święto to ustanowiono pod patronatem UNESCO na IV Kongresie Międzynarodowego Związku Romów w Jadwisinie k. Serocka w 1990 roku. Dzień ten upamiętnia pierwsze spotkanie przedstawicieli Romów z 25 państw, które odbyło się 8 kwietnia 1971 roku pod Londynem.

Obchody Międzynarodowego Dnia Romów wspierane są na szczeblu międzynarodowym przez organizacje romskie, Radę Europy, Organizację Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz Komisję Europejską. Są one okazją do poszerzenia świadomości o narodzie romskim, jego zwyczajach i tradycjach (romanipen) oraz poznania problemów, z jakimi borykają się we współczesnym świecie.

Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Międzynarodowy_Dzień_Romów

Z okazji Międzynarodowego Dnia Romów
pragniemy wszystkim Romom, ich przyjaciołom i sympatykom
złożyć najlepsze życzenia wszelkiej pomyślności!

Zdrowych, Pogodnych Świąt Wielkanocnych
pełnych wiary, nadziei i miłości.
Radosnego, wiosennego nastroju,
serdecznych spotkań w gronie rodziny i wśród przyjaciół
życzą wszystkim odwiedzającym tę stronę
osoby zaanagażowane w realizację  projektu “Zwykłe szanse dla niezwykłych ludzi – II”

Dziś “Wielki Piątek” – drugi dzień Triduum Paschalnego upamiętniający śmierć Jezusa Chrystusa na krzyżu. Po nim nastąpi “Wielka Sobota” i “Niedziela Zmartwychwstania”. Dla Romów, tak jak dla przeważającej części Polaków te najważniejsze święta chrześcijaństwa są bardzo istotne. Przykładają do ich obchodów  wielką wagę.

Tradycją są rodzinne biesiady przy suto zastawionym stole. Głośno i radośnie – w taki właśnie sposób Wielkanoc przeżywają Romowie. W dniu Zmartwychwstania Pańskiego w cygańskim domu nie może zabraknąć muzyki i śpiewu. Przy wielkanocnym śniadaniu gromadzą się całe pokolenia Romów. Im więcej osób zasiądzie przy stole, tym większa radość dla gospodarzy.

Wśród wielkanocnych przysmaków na romskim stole króluje oczywiście jajko. Są też różnego rodzaju sałatki i mięsiwo. Nie brakuje też trunków. Tradycją jest też wznoszenie toastów. Goście składają sobie życzenia zarówno po polsku, jak i po romsku.

(Źródło: http://www.tvp.pl/bydgoszcz/aktualnosci/spoleczne/barwne-obchody-wielkiej-nocy-u-romow/4390990)

Logo GUS

Główny Urząd Statystyczny opublikował w marcu br.  pełne wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011. Jednym z obszarów badawczych, które uwzględniał Spis była przynależność narodowo-etniczna. Okazało się,  że w Polsce  przynależność do romskiej tożsamości zadeklarowało 16 tysięcy osób.

Przypominamy, że zeszłoroczny Spis przeprowadzony został na terytorium Polski w dniach od 1 kwietnia do 30 czerwca 2011 r.  Okazało się, że w Polsce mieszka 38 mln 501 tys. osób., z czego na Dolnym Śląsku jest ich 2 mln. 856 tys.

Po raz pierwszy w historii polskich spisów powszechnych umożliwiono mieszkańcom wyrażanie złożonych tożsamości narodowo-etnicznych. Okazało się, że około 834 tys. (2,17%) osób w naszym kraju posiada zarówno polską jak i inną niż polska tożsamość narodowo-etniczną. 12 tysięcy osób zadeklarowało jak pierwszą przynależność do romskiej mniejszości, z czego aż 9 tysięcy stwiedziło, że jest to jedyna ich przynależność. Jako drugą identyfikikację z tożsamością romską zadeklarowało 4 tysiące mieszkańców Polski. Niezależnie od liczby i kolejności deklaracji identyfikację z tożsamością romską zadeklarowało razem 16 tysięcy osób. Ludność o romskiej tożsamości jest zatem siódmą pod względem liczebności w Polsce – po polskiej, śląskiej, kaszubskiej, niemieckiej, ukraińskiej i białoruskiej – mniejszością.

Żródło: http://www.stat.gov.pl/gus/5840_12766_PLK_HTML.htm

23 marca 2012 r. w Miejskim Ośrodku Kultury w Kowarach odbyły się “Warsztaty Równościowe”, które przeprowadziła Pani Joanna Piotrowska z Fundacji “Feminoteka”.

W spotkaniu tym uczestniczyły osoby zaanagażowane w realizację romskiego projektu pn. “Zwykłe szanse dla niezwykłych ludzi – II”. Głównym tematem warsztatów była równość kobiet i mężczyzn, sposoby i możliwości zapewnienia równości między przedstawicielam obu płci oraz sposoby przeciwdziałania dyskryminacji.

Prowadząca warsztaty – Pani Joanna Piotrowska jest założycielką “Feminoteki”, ekspertką antydyskryminacyjną, równościową i antyprzemocową. Dzięki jej wiedzy i doświadczeniu udało się uczestnikom ćwiczeń spojrzeć na sprawę równości płci w zupełnie inny sposób. Poznali oni m.in. różnicę pomiędzy płcią biologiczną (sex) i płcia społeczno-kulturową (gender).

Przypominamy, że projekt “Zwykłe szanse dla niezwykłych ludzi II” został współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

1332772438 598.8 900 598.8 900

Pożar Zamku Krasna Horka

Po tym jak dwaj romscy chłopcy przypadkowo spowodowali pożar zamku Krasna Horka słowaccy nacjonaliści próbowali zaatakować romskie domy.

Chłopcy są nieletni, więc przeciwko nim nie zostanie wniesione oskarżenie. Incydent wywołał za to ogromne emocje na Słowacji. Zamek zbudowany przed 679 laty przetrwał bowiem trudne koleje losu, w tym powstania i dwie wojny światowe. Spłonął dopiero w XXI wieku, w czasach pokoju, od rzuconej zapałki.

Incydent ten wywołał reakcję słowackich nacjonalistów, którzy domagają się ukarania nie tylko chłopców, ale również całej romskiej społeczności. Na niektórych stronach internetowych pojawiły się już hasła nawołujące do odebrania mniejszości romskiej przysługujących im w kraju praw. Na Słowacji żyje jedna z większych grup Romów w Europie. Od lat dochodzi do konfliktów między nimi a Słowakami.

Burmistrz Krasnohorskiego Podhradia Peter Bollo twierdzi, że dobrze się stało, iż w miejscowej szkole zostali zakwaterowani żołnierze, którzy nadzorują nie tylko ewakuację zamkowych obiektów muzealnych, ale i romską osadę. Szef MSW Daniel Lipszyc zaapelował o zachowanie spokoju.

(Źródło: http://www.tvn24.pl/-1,1738167,0,1,romskie-dzieci-zaproszyly-ogien-slowacy-chca-kary,wiadomosc.html,  http:/www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/568379,Pozar-zamku-na-Slowacji-Romowie-boja-sie-o-zycie)

Miri szkoła - Romano elementaro

W poprzednim wpisie wspomnieliśmy o Karolu Parno Gierlińskim. Dziś przypomimy o jego dziele, czyli pierwszym w Polsce podręczniku dla cygańskich dzieci w wieku wczesnoszkolnym pt. “Miri szkoła / Romano elementaro”.

W roku 2007 ukazało się jego wydanie pilotażowe w dialekcie Polska Roma, a rok później edycja poszerzona i poprawiona. Celem publikacji  elementarza jest propagowanie języka romskiego w mowie i w piśmie oraz wiedzy o kulturze romskiej. Elementarz ma status podręcznika pomocniczego. Przeznaczony dla dzieci w wieku wczesnoszkolnym, które znają już język romski. Jego głównym zadaniem jest systematyzowanie słownictwa, wzbogacanie go, a przede wszystkim rozwijanie świadomości językowej u dzieci, tak aby nie mieszały do języka romskiego słów polskich i odwrotnie. (Źródło: http://www.tvp.info/informacje/ludzie/pierwszy-elementarz-dla-romow)

Podręcznik w wersji elektronicznej można zobaczyć na stronie: http://elementaro.org/index.php?option=com_content&view=article&id=46:elementarz-dla-polska-roma&catid=34:elementarze&Itemid=53

W dniu dzisiejszym swoje 74 urodziny obchodzi Karol Parno Gierliński – cygańsko-polski rzeźbiarz, poeta i prozaik oraz działacz społeczny. Jest twórcą pierwszego w Polsce elementarza dla dzieci romskich pn. “Miri szkoła – Romano elementaro”.

Urodził się w Poznaniu roku 1938. Jego rodzice padli ofiara holocaustu, dlatego wychowywała go babcia. Ona zadbała o jego edukację. Karol Gierlinski ukończył technikum chemiczne. Studiował również w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych. Podczas wakacji zarabiał jako wędrowny kotlarz. Rzeźbę uprawia zawodowo od roku 1963. Początkowo pracował w metalu, obecnie najczęściej w drewnie. Jego prace były wielokrotnie wystawiane w kraju i za granica, znajdują się w licznych muzeach i zbiorach prywatnych. W roku 2001 ukazał się jego tomik poezji pt. “Xaratuno thuv / Odległy dym”. Książka wzbudziła znaczne zainteresowanie i zebrała pochlebne recenzje.

Karol Gierliński ma bardzo wyczulony słuch społeczny. Dostrzegł, że w zmieniającym się świecie warunkiem nie tylko awansu społecznego, ale i godziwego życia staje się wykształcenie. Doprowadził do wydania i stał się autorem pierwszego w Polsce podręcznika dla cygańskich dzieci w wieku wczesnoszkolnym “Miri szkoła / Romano elementaro”. (Źródło:  http://www.parno.polinfo.net/index.php oraz http://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_Parno_Gierliński)

* * *

Zawsze samotne meteory,
Za jedno nocne zaświecenie,
Za moment bycia gwiazdą,
W ciemność zapadają bezpowrotnie.

Samotne martwe meteory.
Jak je odnaleźć wśród kamieni?

Wiersz z tomu pod tytułem “Xaratuno thuv – Odległy dym” wydanego w roku 2001.

Pewnie większość osób widziało przynajmniej raz w życiu romską flagę. Nie wszyscy jednak wiedzą jaka jest jej symbolika.

Flaga Romska

Flaga składa się z dwóch poprzecznych pasów. Górny błekit oraz dolna zieleń odzwierciedlają tułaczkę pod niebieskim niebem, po zielonej ziemi – brak własnego państwa, życie w ciągłej drodze. Centralne miejsce zajmuje natomiast czerwone koło z szesnastoma szprychami nasuwając na myśl koła wozów, w których często podróżowali i mieszkali Romowie. Ma to symbolizować wędrowny tryb życia Romów. Koło nawiązuje również do praojczyzny romskiej – Indii, na których fladze umieszczona jest staroindyjska czakra o podobnym kształcie.

Flagę uchwalono w 1971 roku na Pierwszym Światowym Kongresie Romów w Londynie.

Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Flaga_Romów