Tresura niedźwiedzi

Na ilustracji widzimy grupę cygańskich treserów niedźwiedzi w trakcie pokazu na terenie obozowiska. To właśnie tam codziennie trenowano zwierzęta przygotowując je do występów, które zazwyczaj odbywały w trakcie jarmarków i targowisk. Często organizowano też pokazy w małych miasteczkach i wioskach wędrując od domu do domu. Współcześnie widok tresowanych przez Romów niedźwiedzi należy do rzadkości, można ich spotkać jedynie w małych grupach cyrkowych wędrujących gdzieniegdzie po Europie.

Tresurę niedźwiedzi uważano za jedno z popularniejszych zajęć Cyganów, uprawianą od pokoleń i uznawaną jako sztandarowy element sztuki cyrkowej. Bardzo widowiskowy i atrakcyjny charakter pokazów, na który wpływ miały z pewnością sukcesy jakie odnosili w tresurze tych zwierząt, przyczynił się do dużej popularności tych występów prawie w całej Europie. Niektóre rody romskie takie jak Ryćiara czy Urusarii nazwę swojej grupy wywodzą od wykonywanej profesji. Radziwiłłowie w XVII wieku na Litwie założyli znany w całej Europie ośrodek tresury niedźwiedzi tzw. akademię niedźwiedzią zwaną również akademią smorgońską. W niej to Romowie tresowali zwierzęta, przygotowując je do występów artystycznych. Lata świetności akademia przeżywała za czasów Karola Radziwiłła, zwanego “Panie Kochanku” (XVIII w.), który wyznaczył na jej zwierzchnika mianowanego przez siebie króla cygańskiego – Jana Marcinkiewicza. Ośrodek został zamknięty w latach 1830-1831 (powstanie listopadowe). Romowie zajmowali się również tresurą innych zwierząt np. ptaków, psów, kóz czy małp. Największą popularność tresura niedźwiedzi osiągnęła na Litwie i Bałkanach. W Polsce zanikła krótko przed drugą wojną światową.